از آغاز پیدایش سازه های فضایی اشکال بسیار گوناگونی به انواع آن افزوده شده که دارای

طبقه بندی جامع ذیل است :

1- داربستهای اسکلتی ( Skeleton Frameworks )

2- سیستمهای پوسته تحت تنش ( Stressed Skin Systems )

3-سازه های معلق ( Suspended Structures )

4- سازه های هوای فشرده ( Pneumatic Structures )

در انواع این سازه ها ، اتصالهای مختلف که در طی مدت زمان طولانی تکمیل شده اند به کار گرفته می شوند و اکثر آنها شکل ظاهری بسیار ساده ای دارند . با استفاده از این اتصالها امکان ساختن این سازه ها به صورت دو و یا چند لایه وجود می آید و با استفاده از قطعات پیش ساخته می توان سازه های عظیمی را با هزینه کم و به آسانی ایجاد کرد .

 

یک نمونه از سیستمهای موفق ، سیستم گوی و لوله ( mero ) است که اتصالهایش گوی هایی با 18 سوراخ است که از جهات مختلف عضو می پذیرد و قدرت عمل زیادی را به طراح و سازنده می بخشد . یک نمونه جالب از سازه های دو لایه ، ساختمان نمایشگاه واقع در سائوپولو ، برزیل است که محوطه ای به مساحت 260 در 260 متر مربع را با تکیه بر 25 ستون و با استفاده از 48000 عضو لوله ای آلومینیومی پوشش می دهد . نمونه جالب دیگری از کاربرد سازه های فضاکار قابل جداشدن ، پارکینگ هیترو لندن است . این پارکینگ قابلیت تحمل 325 اتومبیل را داشته و استفاده از آن بسیار اقتصادی است . این نمونه ، تصور اکثر افراد را مبنی بر اینکه شبکه های فضایی فقط برای مسقف کردن محوطه بکار می روند را باطل می سازد . نمونه دیگر ، آشیانه هواپیما در لندن است که دهانه ای به طول 138 متر دارد . این سقف باید لوازمی به وزن حدود 700 تن را تحمل کند که 300 تن آن متحرک و شامل چندین دستگاه جرثقیل است که امکان تعمیرات و نگهداری هواپیما را به سهولت فراهم می آورد

كلمه سازه فضائی اصطلاحان به كلیه سیستم های سازه اطلاق می شود كه جهت انتقال با در انها بصورت برون صفحه ای و یا خارج از صفحه واحد باشد و چون هر جهتی در فضا می تواند باشد بنابر این به نام سازه فضائی معروف هستند .بنابر این نوع اتصال كه مفصلی باشد نشانه ای از سازه فضائی نمی باشد و سازه ای مانند خرپا با توجه به اینكه اتصالات در آم مفصلی است اما به دلیل اینكه جهت انتقال بارها درون یك صفحه است جزء سیستم ها سازه فضائی در نظر گرفته منی شود و تنها یك نوع از خرپا ها كه جهت بار ها در دو صفحه مجزا است بنام خرپای فضائی در نظر گرفته می شود مانند یك پل كه خرپای كناره ها با را در صفحه قائم و عرشه با را در صفحه افقی منتقل می كند.
اتصالات در سازه فضائی همیشه بصورت مفصلی نمی باشد بلكه با توجه به نوع سیستم سازه ای مورد استفاده بصورت مفصلی یا صلب و یا نیمه صلب می باشد .اتصالات مفصلی معمولاً در سیستم های سازه فضائی كه بصورت دو لایه و یا چند لایه اجرا می شوند كاربرد دارد مانند اتصالات گوی و المان (مرو) و یا سازه پرسی كه اتصال در آنها لبه پرس شده اعضاء و یك پیچ با مقاومت بالا می باشد.اما در سیستم ها تك لایه به دلیل اینكه سازه باید بارهای برون صفحهای را منتقل نماید نیاز است كه یا اتصالات بصورت صلب و نیمه صلب اجرا شود و یا هندسه سازه باعث پایداری سازه و انتقال بارهای برون صفحه به تكیه گاهها شود.در تصاویر ارائه شده هر توسط یكی از اعضا دو نوع از این سیستمها نمایش داده شده است كه یكی سیستم تك لایه با اتصالات صلب و دیگری سیستم دولایه با اتصالات مفصلی گوی و المتن مرو می باشد.
ذكر سازه فضائی فقط به اینكه یك سازه متشكل از اعضای لوله ای با اتصالات گوی مانند باشند اطلاق نمی شود بلكه این سیستم یكی از سیستم ها سازه فضائی می باشد و سازه فضائی چه از لحاض المانهای انتقال دهنده نیرو ها انواع مختلفی دارند و چه از لحاظ نحوه اتصال المانها به یكدیگر كه می توان از لحاظ نوع المان به سیستم های كابلی و یا كابل و لوله و یا كابل و شیشه و یا پروفیلهای متعارف و ... و از لحاظ نوع اتصال به اتصال گویسان و یا كاسه ای و یا صفحه ای و یا پیچ تنها و یا اتصال جوشی و یا اتصالات با اشكال مكعبی و ... نام برد

انواع متفاوت سازه فضائی چه از لحاظ هندسه سازه و چه از لحاظ سیستم سازه كه كار شركت خودم هست را براتون قرار بدم تا اولاً این موضوع كه مطرح شده بود كه سازه های فضائی اصلاً باربر نیستند مشخص بشه كه نتنها باربر هستند بلكه بابری آنها به دلیل هندسه المانها و نحوه چیدمان آنها و وزن حجمی ناچیز سیستم سازهای و مقاومت خمشی بالای این نوع سیستم ها حتی با دهانه های بسیار زیاد بدون ستون نیز قابل اجرا هستند
ثانیاً یك موضوع دیگر را نیز دز ازتباط با سوال یكی از دوستان كه عنوان كرده بود "آیا اتصالات هیچ مقاوت خمشی یا به عبارتی گیرداری دارند یا خیر " باید عنوان كنم كه بله با توجه به اینكه در سازه های با سیستم مرو ( گوی و المان ) و یا تك پیچ اتصالات بصورت مفصلی در نرم افزار مدل می شوند اما در حقیقت اینگونه نبوده و اتصالات گیرداری ناچیزی دارند ام به دلیل اینكه مقدار این گیرداری ناچیز می باشد در نرم افزار برای راحتی كار و آنالیز از آن صرف نظر می شود ك این گیرداری ناچیز ناشی از مقاومت خمشی پیچ و اصطكاك لوله ها روی یكدیگر و ... می باشد اما محاسبه دقیق آن و وارد كردن آن در نرم افزار محاسباتی نیاز به كار آزمایشگاهی دارد.
سوم اینكه بر خلاف نظر یكی از دوستان كه عنوان كرده بودند كه اصلاً پیچ با آن قطر باری را تحمل نی كند جهت روشن شدن موضوع باید عنوان كنم كه پیچ های مصرفی در این سازه ها از فولاد خشكه با مقاومت بالا یوده و در رده پیچهای سخت می باشند و به عنوان مثال یك پیچ با قطر 20 میلیمتر در این رده نیروی كششی در حدود 15 تا 24 تن كه بسته به نوع پیچ متفاوت است را دارا می باشد.